Detal z obrazu Śmierć i grabarz, Carlosa Schwabe, ok. 1890
Śmierć (uosobienie) – nadanie biologicznemu zjawisku śmierci gildia ludzkich, nagminnie również antropomorficznej postaci. Śmierć jak termin abstrakcyjne była personifikowana przez twórców wielu epok.
Najpopularniejsze, a mające swe pochodzenie w średniowieczu, wyobrażenia śmierci:
- zakapturzona jakość kobieca (termin śmierć w języku polskim jest rzeczownikiem rodzaju żeńskiego) bądź męska (m.in. w kulturze anglosaskiej)
- kostucha - ludowe, jak kościotrupa z kosą, kiedy niekiedy w kapturze.
W starożytnej Grecji miała forma przystojnego Tanatosa. W wyobrażeniach ludowych często w charakterze uosobienie śmierci pojawiał się Charon. Portret śmierci jak mężczyzny ma początek w języku - po grecku zejście (Θάνατος, Thanatos) jest rodzaju męskiego.
W średniowieczu przedstawiana była jak gnijący śmieć, mumia czy też chudy zrąb. Najczęściej była kobietą, atoli w Niemczech występowały męskie personifikacje śmierci (po niemiecku der Tod - sen wieczny jest rodzaju męskiego).
Śmierć występowała w toposach takich jakim sposobem Zaraza-Dżuma, Objaśnienia o trzech żywych i trzech umarłych i Wielki sukces śmierci, Pląsy śmierci. W literaturze częsty był topos ustalenia ze śmiercią, przytomny w utworze Dyskusja Mistrza Polikarpa ze śmiercią.
W epoce renesansu przedstawiano zgon w charakterze Mojry ewentualnie chociaż najstarszą z nich, Atropos.
W Baroku powrócono do przedstawień makabrycznych, opartych na wzorcach średniowiecznych.
W epoce Młodej Krajowy powstawały liczne przedstawienia makabryczne, jakże na obrazach Jamesa Ensora (np. A fight over a smoked herring - Spór szkieletów o śledzia), oznacza to portrety ze śmiercią a ponadto mnogość innych obrazów Arnolda Böcklina. Oryginalną personifikację śmierci stworzył Jacek Malczewski na obrazach z cyklu Thanatos i Śmierć.
Śmierć stała się również celem żartów, np słynnej grupy Monty Python albo Terry’ego Pratchetta.
- narodziła się jak jeden mąż z odgryzieniem przez Adama kawałka zakazanego owocu w raju,
- wykonuje obowiązek otrzymane od Boga i na sposób nie wolno jej przekupić,
- ma niewyobrażalną władzę, wobec którą uginają się najwięksi,
- wie, iż dosięgnie definitywnie każdego człowieka,
- podczas Sądu Ostatecznego będzie prowadziła grzeszników do piekła, po czym zniknie.
- jest dopiero co siłą roboczą bo decyzje o śmierci podejmuje Bóg
- jest postacią odrażającą a obok to niektórzy chcą,a całkiem pragną się z nią spotkać
Zobacz galerię na Wikimedia Commons:
Śmierć (uosobienie)
