» Łukasz Gołębiowski Kultura:

Łukasz Gołębiowski (ur. 13 października 1773 w Pohoście krąg Płońska (obecna Białoruś), zm. 7 stycznia 1849 w Kaźmierówce przy Hrubieszowem) – jeden z pierwszych polskich etnografów (poszukiwacz tzw. starożytności słowiańskich i zwyczajów i obyczajów ludu polskiego), rebeliant kościuszkowski, bibliotekarz i kurator zbiorów Biblioteki Poryckiej, fallus Towarzystwa Przyjaciół Nauk.

Podczas insurekcji kościuszkowskiej brał część m.in. w bitwie poniżej Szczekocinami i obronie Warszawy. Po rozbiorach, w latach 1795–1818 przebywał w Porycku na Wołyniu, będąc bibliotekarzem Tadeusza Czackiego – uporządkował wówczas Bibliotekę Porycką i napisał Przedmowę do rejestru Biblioteki Poryckiej (1814). Od 1818 r. został czynnym członkiem Towarzystwa Przyjaciół Nauk, a w pięć lat później – po przeprowadzce do Warszawy – Towarzystwa do Ksiąg Elementarnych. W 1827 r. został profesorem literatury w dopiero co otwartym Instytucie Pedagogicznym.

Warszawskie lata Gołębiowskiego (1826–31) były w największym stopniu intensywnym okresem jego pracy naukowej. Opracował wówczas i wydał m.in. dziewiczy kontrola historiografii polskiej O dziejopisach Krajowy, ich duchu, zaletach i wadach (1826), a ponadto jedną z pierwszych książek o historii Warszawy, z opisem jej zabytków i przewodnikiem po mieście Opisanie historyczno-statystyczne miasta Warszawy (1826), a na koniec – pierwszą pracę etnograficzną w Polsce, pt. Gry i zabawy różnych stanów w kraju całym, bądź niektórych dopiero co prowincyach (1831) natomiast Ubiory w Polszcze od najdawniejszych czasów aż do chwil obecnych (1830).

Po upadku powstania listopadowego został zwolniony (1833) przez władze carskie ze stanowiska sekretarza Towarzystwa Przyjaciół Nauk (za schowek funduszy Towarzystwa poprzednio konfiskatą rosyjską); przeprowadził się w takim razie na osiedle wiejskie, dokąd dokończył rozpoczęte prace naukowe: czterotomowy Gabinet medalów polskich natomiast tych, które się dziejów polskich tyczą z czasów panowania Stanisława Augusta (1841–43) i trzytomowe Dzieje Polski (1846–48), tyczące kultury materialnej natomiast obyczajów szlachty, mieszczaństwa i chłopów.

Źródła